Gastroskopi (Üst Endoskopi); yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının kamera ile incelenmesi; gerektiğinde biyopsi ve bazı tedavilerin aynı seansta yapılmasıdır. Kesin karar, işlemden beklenen yarar ile kişisel risklerin birlikte değerlendirilmesiyle verilir.
Nedir?
Yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının kamera ile incelenmesi; gerektiğinde biyopsi ve bazı tedavilerin aynı seansta yapılmasıdır.
Bu yöntem standart bir kontrol işlemi gibi değil; hastanın yakınması, önceki tetkikleri, anatomisi ve tedavi hedefi birlikte değerlendirilerek planlanan kişisel bir klinik süreçtir. Uygunluk kararı muayene ve güncel görüntülemeler görülmeden verilmez. İşlem öncesinde beklenen yarar, gerçekçi alternatifler, sedasyon veya anestezi planı ve işlem sonrasındaki izlem açık biçimde konuşulur. Amaç yalnız teknik başarı değil, güvenli iyileşme ve doğru uzun dönem takip planıdır.
Bu rehberin kaynak haritası
Her başlığın yanında kullanılan kurum ve kılavuzlar aşağıda açıkça eşleştirilmiştir.
Genel bakış4 kaynak
Karar4 kaynak
Kimler için4 kaynak
Hazırlık4 kaynak
Uygulama4 kaynak
İşlem sonrası4 kaynak
Alternatifler4 kaynak
Riskler4 kaynak
Takip4 kaynak
Acil uyarılar4 kaynak
SSS4 kaynak
Bu işleme nasıl karar verilir?
Tanısal endoskopide amaç yalnız görüntü almak değil, doğru klinik soruyu yanıtlamak; gerektiğinde biyopsi, örnekleme veya tedavi ihtiyacını aynı plan içinde değerlendirmektir. Gastroskopi (Üst Endoskopi) planlanırken işlemin amacı; tanı, doku örnekleme, tedavi veya bunların bir kombinasyonu olarak netleştirilir. Hastanın kullandığı ilaçlar, eşlik eden kalp-akciğer hastalıkları, önceki anestezi deneyimi ve beklentileri de planın parçasıdır.
İşlem adı değil, klinik soru yol gösterir. Daha basit ve güvenli bir yöntem aynı soruyu yanıtlayabiliyorsa önce o seçenek konuşulmalıdır.
Hangi durumlarda değerlendirilir?
Bu işlem aşağıdaki durumlardan birinde değerlendirilebilir. Liste tanı veya işlem kararı değildir; tetkikler ve kişisel riskler birlikte yorumlanır.
- Yutma güçlüğü veya takılma
- Uzayan mide ağrısı, bulantı veya kusma
- Kansızlık ya da üst sindirim sistemi kanaması
- Reflüde alarm bulguları
- Şüpheli görüntüleme veya takip gerektiren lezyon
Hazırlık aşamaları
Aşağıdaki plan genel bir yol haritasıdır. Size verilen yazılı hastane talimatı ve ilaç planı her zaman önceliklidir.
İlaç ve hastalık bilgilerinizi paylaşın
Kan sulandırıcılar, diyabet ilaçları, alerjiler, gebelik olasılığı, kalp-akciğer hastalıkları ve daha önceki anestezi deneyimleri işlem ekibine bildirilmelidir. Hiçbir ilacı kendi kararınızla kesmeyin.
Ulaşım ve refakat planını yapın
Sedasyon veya anestezi planlanıyorsa aynı gün araç kullanamayabilirsiniz. Sizi eve götürecek sorumlu bir yetişkin ayarlayın ve merkezin verdiği saatleri teyit edin.
Açlık talimatına uyun
Midenin boş olması görüntü ve güvenlik için önemlidir. Katı gıda, sıvı ve düzenli ilaçlarla ilgili size verilen kişisel saatlere tam uyun; farklı bir merkez talimatı varsa o talimat önceliklidir.
Belgelerinizi yanınıza alın
Kimlik, tetkikler, görüntüleme CD’leri, ilaç listeniz ve sorularınız hazır olsun. Takma diş, lens, takı ve değerli eşyalar için merkezin yönlendirmesini izleyin.
İşlem sırasında ne olur?
İnce ve esnek endoskop ağızdan ilerletilir; yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı sistematik olarak incelenir. Gerekirse ağrısız biyopsiler alınır veya kanama kontrolü gibi tedaviler uygulanır. Ekip işlem boyunca kalp hızı, tansiyon ve oksijen düzeyini izler. Yapılabilecek ek adımlar, işlem öncesi onamda konuşulan klinik ihtiyaçlarla sınırlıdır; beklenmeyen bir bulgu ortaya çıkarsa güvenlik her zaman önceliklidir.
İşlem sonrası ve iyileşme
Boğazda kısa süreli hassasiyet ve şişkinlik olabilir. Sedasyon verildiyse o gün araç kullanılmaz; biyopsi sonucu ve takip tarihi netleştirilir. Taburculuk kararı uyanıklık, ağrı/bulantı kontrolü, sıvı alımı ve vital bulgulara göre kişiselleştirilir. Patoloji veya ek tetkik varsa yalnız sonuç almak değil, sonucu hekimle birlikte yorumlamak gerekir.
Ne yiyebilirim? Hangi ilacı ne zaman alacağım? Araç kullanabilir miyim? Patoloji sonucunu kim ve ne zaman açıklayacak? Kontrol randevum ne zaman?
Alternatifler ve karşılaştırılan seçenekler
Her hasta için aynı yöntem en doğru yöntem değildir. Aşağıdaki seçenekler klinik soruya, anatomiye, hastalığın yaygınlığına ve hastanın genel durumuna göre karşılaştırılabilir.
- Klinik izlem veya ek görüntüleme ile sorunun önce netleştirilmesi
- Aynı klinik soruyu daha düşük girişim yüküyle yanıtlayabilecek başka bir endoskopik yöntem
- Anatomi veya hastalık yaygınlığına göre girişimsel radyoloji seçeneği
- Cerrahi tedavi veya multidisipliner kurul değerlendirmesi
Riskler ve güvenlik
Her tıbbi girişimin riski vardır. Olasılık; işlemin kapsamı, kullanılan yöntem ve kişisel sağlık durumuna göre değişir.
- Sedasyona bağlı sorunlar
- Kanama (özellikle tedavi veya biyopsi sonrası)
- Çok nadiren perforasyon veya aspirasyon
Sonuçlar ve uzun dönem takip
Gastroskopi (Üst Endoskopi) sonrasında görsel bulgular ve varsa patoloji birlikte görüşülür. Raporda tanı, ilaç değişikliği ve kontrol ya da tekrar inceleme gereksinimi açıkça yer almalıdır.
Doktorunuza sormanız faydalı olabilecek sorular
- Bu işlemi benim için neden öneriyorsunuz; yanıtlamak istediğimiz temel soru nedir?
- İşlemin amacı tanı mı, tedavi mi, biyopsi mi; aynı seansta ek işlem gerekebilir mi?
- Benim durumumda gerçekçi alternatifler nelerdir?
- Kan sulandırıcı, diyabet ilacı ve diğer düzenli ilaçlarımı nasıl kullanmalıyım?
- İşlem sonrasında hangi bulgular normal, hangileri acil değerlendirme gerektirir?
- Patoloji veya kesin sonucu ne zaman ve hangi görüşmede değerlendireceğiz?
Ne zaman acil yardım alınmalı?
Şu bulgulardan biri varsa rutin internet formunu beklemeyin; bulunduğunuz yerde acil sağlık hizmetine başvurun.
- Şiddetlenen veya geçmeyen karın/göğüs ağrısı
- Ateş, titreme ya da belirgin halsizlik
- Kanlı kusma, siyah dışkı veya yoğun makattan kanama
- Nefes darlığı, bayılma, bilinç değişikliği
- Durmayan kusma, sıvı alamama veya hızla artan karın şişliği
Sık sorulan sorular
Gastroskopi (Üst Endoskopi) ağrılı mıdır?+
Konfor planı işlemin türüne ve hastanın durumuna göre sedasyon veya anestezi ekibiyle yapılır. İşlem sonrası beklenebilecek yakınmalar ve ağrı kontrolü taburculuk öncesinde anlatılır.
Aynı gün eve dönebilir miyim?+
Birçok endoskopik işlem günübirlik olabilir; ancak girişimin kapsamı, ek hastalıklar veya gözlem ihtiyacı yatış gerektirebilir. Kesin plan kişiseldir.
İlaçlarımı kesmeli miyim?+
Hayır, kendi kararınızla ilaç kesmeyin. Özellikle kan sulandırıcılar ve diyabet ilaçları için işlemi yapan ekip ve ilacı düzenleyen hekim birlikte kişisel plan oluşturmalıdır.
Sonuç ne zaman çıkar?+
Görsel bulgular işlemden sonra konuşulabilir. Biyopsi veya çıkarılan doku varsa patoloji süresi laboratuvara göre değişir ve sonuç tedavi ekibiyle yorumlanır.
İşlemden önce hangi tetkikleri getirmeliyim?+
İşlemin türüne göre kan testleri, önceki endoskopi ve patoloji raporları, BT/MR/MRCP görüntüleri ve güncel ilaç listesi istenebilir. En doğru liste randevu öncesinde işlem ekibi tarafından verilmelidir.
Sedasyon veya anestezi mutlaka gerekir mi?+
Gerekli konfor düzeyi işlemin süresine, kapsamına ve kişisel sağlık durumuna göre belirlenir. Bazı işlemler sedasyonla, bazı ileri girişimler anestezi desteğiyle planlanabilir.
İşlem başarısız olursa ne olur?+
Teknik başarı her hastada garanti edilemez. İşlem tamamlanamazsa aynı yöntemle tekrar, farklı endoskopik yaklaşım, girişimsel radyoloji veya cerrahi seçenekleri klinik duruma göre değerlendirilir.
Ne zaman normal beslenmeye ve günlük yaşama dönebilirim?+
Bu süre yapılan işlemin kapsamına göre değişir. Taburculukta sıvı, yumuşak/normal beslenme, araç kullanma, egzersiz ve işe dönüş için kişisel yazılı plan alınmalıdır.
Yazar: Doç. Dr. Süleyman Günay
Tıbbi inceleme durumu: Hekim doğrulaması bekleniyor
Son tıbbi gözden geçirme: 2026-09-13
Tıbbi içerik ve kaynak politikamızı okuyun →
Bilimsel Kaynaklar
Bu sayfanın hazırlanmasında yararlanılan resmî kılavuz, bilimsel makale ve hasta bilgilendirme kaynakları. Kaynak bağlantıları yeni sekmede açılır.
